Weet je nog de gymles waarbij twee kinderen werden gekozen en dan om de beurt een klasgenoot voor hun team mochten kiezen. En de laatste die dan overbleef….die werd aangekeken met een: ‘omdat het moet, kom maar bij ons team blik’.

Ken je de ‘doe niet zo raar’, ‘stel je niet zo aan’, ‘doe niet zo soft’, ‘ je huilt zo snel’, ‘gedraag je nou eens’, ‘zo hoort het niet’ etc. en heb je dat zinnetje vaker gehoord dan je lief is.

Je wilde heel graag die promotie op je werk, je werkte keihard om te laten zien dat jij echt de juiste persoon was voor die functie…en de promotie ging aan je neus voorbij.

Je solliciteerde toen je van school af kwam en keer na keer kwam er die afwijzing.

Je tijdelijke contract werd elke keer nadat het afliep niet verlengd.

Op mijn vraag aan klanten waarom heb je qua loopbaan de huidige richting gekozen, krijg ik regelmatig antwoorden als: dat was het advies, ze zeiden tegen mij dat ik niet zo’n hoogvlieger was en ik had geen idee wat ik zou kunnen of wat ik wilde. Ik kon misschien wel meer, maar ze zeiden dat ik teveel op mijn tenen lopen of de kans op blijven zitten of erger erg groot was. Ik heb mijn vervolgopleiding gekozen, omdat ik verwachtte dat ik dát wel zou kunnen. Achteraf dacht ik was dit nu alles en had ik meer gekund, ik ben aan de veilige kant blijven zitten en ik word nu niet uitgedaagd en weet niet zo goed wat ik wil en bij mij past.

Allemaal voorbeelden van afwijzing wat onderdeel is van de grondstoffen waarmee we ons zelfbeeld hebben gebouwd en bouwen. Als je eens een keer bent afgewezen heeft het waarschijnlijk niet zo’n invloed gehad op je ontwikkeling. Is het een patroon geweest, dat je altijd als laatste werd gekozen, je als kind hoorde dat je je niet zo moest aanstellen, je vooral anders moest doen, dan is dit zeker van invloed op hoe je naar jezelf kijkt en hoe je angst kan hebben voor (toekomstige) afwijzing = rejection sensitivity

Erbij horen is een basisbehoefte

Mensen zijn gemaakt voor verbinding. Dat is een erfenis die we hebben gekregen en nog steeds belangrijk is. Alleen overleven is veel moeilijker dan in een groep. We hebben anderen nodig. Geaccepteerd worden door groepsleden, erbij horen is een basisbehoefte die sturend is voor hoe we ons voelen, wat we doen en hoe we ons gedragen. Als je opgroeit bepaalt je omgeving met de mensen die van betekenis zijn een groot deel van je identiteit. Hun reacties en hoe jij dat hebt ervaren is van invloed op je zelfbeeld, gevoelens en gedrag. Je omgeving en gebeurtenissen in het verleden zijn dus erg bepalend in hoe je in de toekomst situaties en reacties ervaart, erop reageert en welk gedrag je vertoont. Ernstige of vaak voorkomende afwijzing in het verleden, vooral als kind kunnen consequenties hebben voor je relaties en gedrag in de toekomst.

Rejection Sensitivity

Heb je afwijzing ervaren in het verleden, dan kan je een overmatige gevoeligheid voor mogelijke (toekomstige) afwijzing hebben ontwikkeld. Dat betekent dat je probeert om afwijzing te voorkomen. Je voelt je in sociale relaties sneller afgewezen of hebt vaak het idee te kort te schieten. Dit gevoel kan zo sterk zijn, dat wanneer je inschat dat afwijzing eraan zit te komen dat je gaat aanpassen, gaat pleasen of de situatie uit de weg gaat. Misschien ga je harder werken om te zorgen dat het allemaal lukt en je niet afgewezen kan worden. Perfectionisme komt om de hoek kijken. Je laat zien hoe goed je bent, bijvoorbeeld door extra uurtjes te werken, of eerst de behoefte van de ander in te vullen, voordat je voor jezelf kiest en opkomt.

Hoe belangrijker en van betekenis, hoe meer invloed

Heb je veel afwijzing ervaren, dan heb je goede voelsprieten ontwikkeld om die afwijzing over jou die je bij anderen denkt te zien of horen op te pikken. Zeker als die andere personen belangrijk voor je zijn speur je naar informatie van wat ze van jou vinden. Ben jij ook nog iemand die prikkels dieper verwerkt, in je brein alles aan elkaar verbindt en een gevoeliger zenuwstelsel hebt, dan is de kans aanwezig dat als je vroeger met een negatieve omgeving met afwijzing te maken hebt gehad je rejection sensitivity kan hebben ontwikkeld. Het dieper verwerken van prikkels kan ervoor zorgen dat een moeilijke jeugd of negatieve ervaringen als kind meer effect hebben. Rejection sensitivity is een gevolg van ervaringen in bepaalde omstandigheden in het verleden en niet een gevolg van hoogsensitiviteit.

Rejection sensitivity is geen kenmerk van een hoogsensitief persoon

Wanneer je in een veilige omgeving bent opgegroeid met voornamelijk positieve ervaringen waar je kon zijn wie je bent, dan herken je je waarschijnlijk niet in de problemen die je leest over hoogsensitieve personen. Je herkent je misschien wel in het diepere doordenken, zien wat iemand nodig heeft, details die je opvallen wat anderen niet zien, goed en uitgebreid verbindingen kunnen leggen, out of the box denken.

De problemen die het gevolg kunnen zijn van de omgeving waarin je als hoogsensitief persoon bent opgegroeid of in bevind worden veel als kenmerken van hoogsensitiviteit gecommuniceerd. Hierdoor wordt hoogsensitiviteit gezien als een probleem. Dat is niet zo. Uitdagingen, waaronder het gedrag dat past bij en de gevolgen van rejection sensitity komen voor bij hoogsensitieve en niet hoogsensitieve mensen.

In deze blog leg ik alleen uit wat een uitdaging kan zijn als je als hoogsensitief persoon te maken hebt gehad met afwijzing en waarom je daar last van kan hebben. De issues zijn ontstaan door de omgeving en omstandigheden in het verleden en niet doordat iemand hoogsensitief is. Het mooie is dat we dus kunnen leren om de negativiteit, jezelf niet goed genoeg vinden, het gevoel hebben er niet bij te horen, het missen van waardering, verandert kan worden in nieuwe overtuigingen, gedachten en gedrag en wie jij bent kan gaan accepteren en waarderen.

Gedachten met een eigen leven

Bij rejection sensitivity kunnen gedachten als ik ben niet goed genoeg, dat kan ik niet, ze vinden me niet ok of leuk, als je ze ook nog diepgaand verwerkt gekoppeld worden aan heel veel verschillende situaties en gedachten. Je gaat invullen hoe iemand in een bepaalde situatie zal reageren en om jezelf te beschermen ga je pleasen, laat je perfectionistisch gedrag zien of vermijd je de situatie. Je gaat op zoek naar bewijzen die jouw gedachten en conclusies bevestigen, maar feitelijk misschien helemaal niet waar zijn. Als je op zoek gaat naar die bewijzen, zal je ze altijd vinden. De vraag is echter of dat je helpt en of dat wel het echte feitelijke verhaal is.

Door zo te denken en in te vullen creëer je weer nieuwe situaties die ervoor zorgen dat je elke ervaring van afwijzing steeds weer aan andere situaties gaat koppelen. Daarmee kan je voor jezelf bewijzen dat wat de ‘afwijzingsmonstertjes’ jou vertellen dé enige echte waarheid lijkt te zijn en waarschuwt je brein je wanneer er (toekomstige) afwijzing op de loer ligt. Oprechte complimenten van anderen kan je niet meer in ontvangst nemen, je bent heel streng voor jezelf en constant alert op mogelijk gevaar van afwijzing. Je begrijpt hoe dit je uit kan putten, met allerlei gevolgen van dien. Geen (werk)plezier meer, alle gaten dichtlopen, perfectionisme waarbij overspannenheid of burn-out gevolgen kunnen zijn. Hoogsensitiviteit op zich zorgt dus niet voor extra stress of meer situaties van burn-out.

Bewijzen dat je gelijk hebt

Chronische stress, (over)spanning en overprikkeling doet heel veel met onze gedachten en overtuigingen, we vallen in deze situaties terug op onze ‘automatische piloot’ en ervaren afwijzing, niet goed genoeg zijn, angst en schaamte volop. Gevoelens die ons weghalen van wat wie graag willen zijn en wat we willen doen. Voor ieder (nieuw) contact van betekenis, kan je je steeds lastiger open stellen en zonder verwachting of oordeel aangaan. Je hoort en ziet de goede bedoelingen van die ander steeds minder of misschien helemaal niet meer. Je zoekt naar de bewijzen voor de afwijzing en er komt een moment dat je denkt, aha daar is die, zie je wel, ik had gelijk. Al het andere dat er is hoor en zie je dan niet meer. Een harde, vernietigende reactie kan volgen, omdat je luistert naar de monsters die je bijvoorbeeld voeden met: zie je wel ik zei het toch, hij/zij geeft helemaal niks om je en had alleen iets van me nodig. De stemmetjes die zorgen dat je een godzilla wordt en zelfs agressief kan reageren. Dat is wat je doet in deze stressvolle situatie, waar je oprecht pijn voelt en daarom ook zo reageert.

Het is nu eenmaal zoals ik ben…

Als je bent opgegroeid in een omgeving waar je niet werd gezien, in nare situaties die je pijn deden, betekent het niet dat dat is zoals je bent en altijd zo zal blijven (tenzij je dat graag wilt).

Ons brein is heel flexibel en kan je als je:

  • leert wat je strategieën zijn (die je niet helpen);
  • kan gaan voelen dat jij goed genoeg bent;
  • leert dat je zelfcompassie nodig hebt, hoe je dat doet en daar tijd voor mag nemen;
  • milder kan zijn voor jezelf;
  • nieuwe en helpende overtuigingen en gedachten gaat leren;

Je helpen om anders te gaan denken en te reageren op situaties.

Voluit leven

Meer van jezelf houden
Meer van jezelf durven laten zien
Meer ruimte durven innemen
En minder bezig zijn met (de reactie van) een anderen?
Gun jezelf de training Imperfect Onderweg. De training helpt je om vragen te gaan stellen, nieuwsgierig te zijn in plaats van conclusies trekken. Positiever en meer ontspannen kunnen werken en leven. Genieten van de mensen om je heen, zelfverzekerd en met vertrouwen voluit leven, echt jezelf zijn en hoogsensitiviteit niet als last ervaren, maar zien dat het een van de vele eigenschappen is die je hebt. Dat die combinatie waardevol is en je goed bent zoals je bent.