Stap 1

Mensen stellen zichzelf vaak de vraag ‘Wat wil ik?’ en dan stoppen ze. De vraag ‘Wat wil ik zijn?’ stellen we veel minder of niet. Het antwoord op die tweede vraag is niet zo simpel en wordt weleens vertroebeld door het verlangen naar waardering, erkenning en aandacht. Daarom kan het helpen de vraag anders te stellen: Stel je voor dat je allang waardevol bént en dat je dat niet meer hoeft te bewijzen; wat wordt er dán belangrijk? Wat zijn dan de waarden in het leven waar je werkelijk voor wilt staan? Door de vraag op die manier te stellen, zet je het genetisch ingebakken ego even buiten spel en kom je tot hogere waarden.

Door jezelf aan die waarden te verbinden, doorbreek je de cirkel van behaagzucht en lage zelfwaardering: je bent trouw aan jezelf. Wat er ook gebeurt, je kunt altijd overtuigd zijn van je eigen integriteit en je hart voor de goede zaak. Dát is goed voor je zelfbeeld. Het betekent ook dat je niet defensief hoeft te reageren op kritiek en dat je reacties van anderen kunt zien zoals ze zijn. De verbondenheid die daardoor ontstaat is uiteindelijk ook weer bevorderlijk voor de zelfwaardering[i].

Tekenend voor een waardenvol leven is dat het vervullend aanvoelt wanneer je dit doet. Echter, er schijnt geen simpele ‘oplossing’ te zijn om dit te bereiken. Zo beschrijft Mihaly Csikszentmihalyi in zijn boek Flow dat er ‘geen recept voor is als in een kookboek. Mensen die dat soort stappenplannen volgen, vinden zichzelf in de regel weer heel snel terug bij af.’ Wat in elk geval zeer essentieel is, zijn positieve stimulansen en ervaringen die je als mens vervullen. En dáár kun je zelf wel veel invloed op uitoefenen. Aan de basis van die invloed ligt de grote drijfveer in je leven. Het is de zoektocht naar zingeving die je die drijfveer oplevert. Op die zoektocht leer je jezelf grondig kennen. Je durft je die ene grote vraag te stellen: waar doe ik het allemaal voor? Het is een grote bron van inspiratie en motivatie. Zij zorgt ervoor dat je dagelijkse routine betekenis krijgt. Geen taak is dan minderwaardig. Elke handeling of activiteit draagt ergens aan bij. Alles wat je doet gebeurt in een groter kader.

‘Je prettig voelen’ of ‘geen pijn willen hebben’ zijn geen waarden. Een bepaald gevoel heb je of heb je niet. Je kunt ze bezitten. Waarden niet. Zodra ‘het geen pijn willen hebben’ of ‘je prettig voelen’ de leidende principes worden, wil je je leven controleren; het spoort je niet aan tot voluit leven, maar tot een half leven. En is ‘je prettig voelen’ werkelijk een inspiratiebron voor een bevredigend leven? Spoort het je aan om stappen te zetten in je leven die je moeilijk vindt, maar waarvan je weet dat het belangrijk is voor je? Nee. Geeft een studie die je volgt, omdat je vader je onder druk zette of een vriendin tegen je zei ‘dat het zo goed bij je paste’, voldoening? Nee, waarschijnlijk niet. Maar waarden doen dat wel. Stel dat je het belangrijk vindt een liefdevol contact met je moeder te hebben, terwijl zij jou volkomen negeert. Omdat dit een belangrijke waarde is in je leven, stuur je haar bijvoorbeeld elke maand een kaartje. Ook als je nooit iets terug hoort, kan dit je toch voldoening en zin blijven geven omdat je je verbindt met je waarde.

Wat je wil, je doelen hebben zin als ijkpunten, als hulpmiddelen bij leven vanuit je waarden. Maar dan moet wel je eerst weten wat je waarden zijn. Waarden kies je met je hart. Je weet dat je een waarde te pakken hebt wanneer je inspiratie voelt, wanneer je merkt dat je er energie en zin van krijgt. Door trouw te zijn aan je waarden, krijg je een hoger doel. Daardoor kun je een ander pad kiezen dan je emoties je wellicht op willen sturen. En waarden helpen je ook prioriteiten te stellen.

Een “fit” met de organisatie waar je werkt of gaat werken is belangrijk. Hoe weet je nu vooraf wat wel of matcht tijdens het sollicitatieproces, maar ook als je in dienst bent. Je wilt weten en kunnen beoordelen of waar een organisatie voor staat, wat ze belangrijk vinden ook past bij waar jij aan wilt werken of belangrijk vindt.

Nu echt aan de slag met waarden, ontdekken waar jij je bed voor uit komt. Neem er de tijd voor. Werk een stap uit, laat het een dag of paar dagen bezinken. Wees je tijdens deze dagen bewust van wat je doet, hoe je op situaties reageert, hoe voelt dat, waar voel je dat, hoe reageer je? Werk vervolgens een volgende stap van de oefening uit.

Voor het achterhalen van je richtinggevende waarden is er een waardenlijst toegevoegd aan deze module. De lijst is niet compleet en dat hoeft ook niet. Waarden zijn persoonlijk en het zou kunnen dat jij waarden hebt die niet op deze lijst staan. Belangrijk is in ieder geval dat je voor jezelf bepaalt welke waarden centraal staan voor jou.

Het risico met een lijst met woorden is dat je verdrinkt in het grote aantal waarden waaruit je kunt kiezen. Daarom kun je het beste per rij bepalen welke waarde je voorkeur heeft, zodat er uiteindelijk 15 overblijven. Tijdens de vervolgstappen en coaching komen de juiste woorden en betekenis naar voren. Dan kan je het in de praktijk gaan gebruiken en ondersteunend laten zijn aan je keuzes en werk.


[i]         Vonk R. (2007) Navelstaren. Doorbreek de cirkel van lage zelfwaardering, tobben en behaagzucht. Opzij

× Stuur een bericht